|
Gebeler Deresi Kaynağı:
Kızıldere jeotermal alanında Gebeler Deresi içinde, Kızıldere fayı
boyunca oluşan bir kaç sıcak su kaynağını kapsar. Sıcaklığı 70°C-99°C
arasında değişir.
Dolamanlı Doğal Buharı:
Gebeler Deresi doğusunda Dolamanlı mevkiinin bir km kuzeyinde doğal
buhar çıkışları gözlenmektedir. Buhar çıkışının olduğu kesimlerde
genç alterasyon mineralleri oluşmuştur.
Kızıldere Doğal Buhar Çıkışları:
Kızıldere boyunca sıcak su kaynaklarının görüldüğü Gebeler Deresi
batısında bir dizi doğal buhar çıkışları olarak görülmektedir.
Özellikle çatlaklı kireç taşlarından dağılan su buharı bir çok
kovuktan çıkmaktadır. Faylar boyunca yükselen doğal buhar ve
sıcaklık nedeniyle genç hidrotermal alterasyonlar izlenmektedir.
B.2.Flora ve
Fauna
B.2.1.
Ormanlar
Denizli Orman
Bölge Müdürlüğü’nün 1999 yılı verilerine göre ormanların genel
durumu aşağıda belirtildiği şekildedir.
Normal Koru : 264.486,0 ha.
Bozuk Koru : 172.570,0 ha.
Normal Baltalık : 196,5 ha.
Bozuk Baltalık : 84.706,5 ha.
Ormanlık Toplam Alan : 521.959,0 ha.
Bu
ormanların asli ağaç türlerine yoğunluk sırasına göre kızılçam,
karaçam, meşe, ardıç, sedir, kestane ve çınar oluşturur.
İlimizde başta Çal İlçesinde olmak üzere Acıpayam ve Tavas
ilçelerinde 1986 yılı öncesi 5.300 hektar, 1986 yılı sonrası 2.387
hektar olmak üzere toplam 7.687
hektar özel orman bulunmaktadır
B.2.1.1
.İlimizde Yapılan Ağaçlandırma Çalışmaları:
1957 yılından 2005 Yılı sonuna
kadar Denizli İlinde 61.605
hektar sahada ağaçlandırma çalışması yapılmıştır.
Fotoğraf F. ?. Elmadağ Ağaçlandırma Projesi Serinhisar-DENİZLİ
B.2.1.2. Erozyon Kontrolu Çalışmaları:
1978 yılından
2005 yılı sonuna kadar
6.471 hektar sahada erozyon
kontrolü çalışması yapılmıştır.
Kelekçi Erozyon Kontrolu Projesi:
2000 Yılı
2001 yılı
2002 Yılı
B.2.1.3. Yeşil Kuşak Ağaçlandırmaları:
Denizli’de çevre ve hava kirliliğini önlemek, şehrin daha düzenli
gelişmesini ve genişlemesini sağlamak, erozyonla toprak taşınmasını
durdurmak, atıl duran topraklarını üretime sokarak, ekonomiye
katkıda bulunmak, turizm potansiyelini arttırmak, rekreasyon
alanları oluşturmak amacıyla başlatılan Yeşil Kuşak ağaçlandırma
çalışmaları 2005 yılında 15 hektar daha artarak 16.752 hektara
çıkmıştır. Dikilen fidan ise 34 Milyonu aşmıştır.
Fotoğraf F. ?. Yeşil Kuşak Projesi Bağbaşı - DENİZLİ
B.2.1.4 Özel Ağaçlandırma Çalışmaları:
1938 Yılında Çal İlçesinde ve Süller Kasabasında başlamış olan
Özel Ağaçlandırma çalışmaları, günümüzde tüm ilçeleri de kapsamak
üzere genişlemiştir. 1986 yılına kadar 5.300 hektara ulaşan
çalışmalar, 1986 yılından bu yana ise özel ağaçlandırma statüsünde
sürdürülmüş, 111 projede, 2.387 hektara ulaşmıştır. Projeli ve
projesiz ağaçlandırılan saha miktarı böylece toplam 7.687 hektara
ulaşmıştır.
Kendi arazilerinde, kendi imkânları ile özel ağaçlandırma yapmak
isteyenlere Ağaçlandırma ve Erozyon kontrolu Genel Müdürlüğü’nün
emirleri gereği her yıl yaklaşık 750–800 bin adet ücretsiz fidan
dağıtılmaktadır. Ayrıca Teknik Yardım da yapılmaktadır.
Fotoğraf F. ?. Yeşil Kuşak Projesi Bağbaşı - DENİZLİ
B.2.2. Çayır ve Mer'a:
Çayır ve mera arazisi ilimizin toplam arazisinin %
4,9'unu teşkil etmektedir. İlimizde 58.316 hektar çayır ve mera
arazisi bulunmaktadır.1986 -1990 yılları arası toplam 540 hektar
sahada mera ıslahı çalışması yapılmıştır.
Fotoğraf F. ?. Eşeler Yaylası Yazır - Acıpayam - DENİZLİ
B.2.3. Sulak Alanlar
İlimiz dahilinde sulak alan niteliğinde üç yer bulunmaktadır.
Uluslararası kriterlere (Ramsar Sözleşmesi) göre bunlardan Işıklı
gölü "A Sınıfı", Acıgöl ise "B Sınıfı" sulak alan kapsamına girer.
Buldan
Yayla (Süleymaniye Gölü), Mahalli Çevre Kurulu'nca Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre koruma altına alınmıştır(Bu
konu hakkında ayrıntılı bilgi F.5.7. Sulak Alanlar başlığı altında
verilmektedir.)
 .
Fotoğraf F. ?. Sulak Alan –Gemiş Kasabası-Çardak - DENİZLİ
B.2.4. Endemik Bitkiler
Yapılan floristik çalışmalar sonucu Denizli,
Akdeniz başta olmak üzere, Avrupa-Sibirya ve İran-Turan fitocoğrafik
bölgelerinin etkisi altında olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun sonucu
olarak endemizm oranı yüksektir.
Yapılan çalışmalar sonucu 171 tane endemik bitkiye rastlanmıştır.
Buna göre en fazla endemik bitki içeren familyalar Caryophyllaceae,
Compositae, Labiatae, Papilionaceae, Scrophulariaceae; cinsler ise
Astragalus, Alyssum, Centaurea, Salvia, Verbascum’dur.
Fotoğraf F. ?. Endemik tür (Crocus baytopiorum) Honaz Dağı – Honaz -
DENİZLİ
 
Fotoğraf F. ?. Çan çiçeği (Campanula
lyrata) Babadağ, Mercanköşk
(Origanum
sipyleum)
Buldan - DENİZLİ
Aşağıdaki listede Denizli’de bulunan endemik türler verilmiştir.
ACERACEAE
(Akçaağaçgiller)
- Acer hyrcanum
Fisch. et Mey. subsp. Leckianum (Pax) Yalt(Akçaağaç)
BORAGINACEAE(Hodangiller)
- Alkanna areolata
Boiss.
- Alkanna areolata
Boiss. var. areolata
- Alkanna
tinctoria (L.) Tauch subsp. glanvulosa Hub.-Mor.(Havacıva)
- Alkanna tubulosa
Boiss.
CAMPANULACEAE(Çançiçeğigiller)
- Myosotis olympica
Boiss.
- Asyneuma
virgatum (Labill.) Bosnm. subsp. ichriforme (Boiss.) Dambold
- Asyneuma
michauxioides (Boiss.) Dambold.
- Asyneuma compactum (Boiss.
et Heldr.) Damboldt.(Limonifolium)
- Asyneuma linifolium (Boiss.
et Heldr.) Borm. subsp. linifolium
- Campanula lyrata Lamm.
subsp. lyrata (Çançiçeği)
- Campanula cf.
sorgerae Phitos(Çançiçeği)
- Campanula argaea
Boiss. et Bal. (Çançiçeği)
CAPRIFOLIACEAE(Hanımeligiller)
- Lonicera caucasica
Pallas subsp. orientalis (Lam .) Chamb. et Long(Hanımeli)
CARYOPHYLLACEAE(Karanfilgiller)
- Arenaria acerosa
Boiss.
- Arenaria macrosephala
Boiss.
- Arenaria tmolea
Boiss.
- Arenaria ledebouriana
Fenzl. var. pauciflora Mc neill
- Bolanthus
frankenioides (Boiss.) Bark. var. frankenioides
- Dianthus leucophaenus Sibth. et Sm. var.
Leucoheas(Karanfil)
- Dianthus lydus Boiss. (Karanfil)
- Gypsophila tubulusa
(Jaub. et Spp.) Boiss.(Çöven)
- Minuartia anatolica
(Boiss.) Woron. var. anatolica
- Minuartia leucocephala (Boiss.) Mattf.
-
Minuartia leucephalloides (Bornm.) Bornm.
-
Minuartia pestalozzae (Boiss.) Bornm
- Saponaria
chlorifolia kunze
- Saponaria pamphylica Boiss. et Heldr.
-
Silene caryophylloides (Poiret) otth. subsp.
- Silene caryophylloides (Poiret) otth. subsp. echinus
(Boiss. et Heldr.) Coode et Cullen
-
Dianthus erinaceus Boiss. var. alpinus Boiss.
(Karanfil)
CRUCIFERAE(Hardalgiller)
-
Boreava aptera Boiss. et Heldr.
-
Clypeola ciliata Boiss.
-
Barbarea minor C. Koch. var eriopoda Busch
-
Erysimum pallidum Boiss.
-
Ersimum kotschyanum Gay
COMPOSITAE(Papatyagiller)
-
Achillea lycaonica Boiss. et Heldr.(Civan perçemi )
-
Achillea phrygia Boiss. et Bal. (Civan perçemi )
-
Anthemis aciphylla Boiss. var discoidea Boiss.(Papatya)
-
Anthemis cretica L. subsp. anatolica (Boiss.) Grierson.(Papatya)
-
Anthemis wiedemanniana Fisch. et Mey. .(Papatya)
-
Centaurea axillaris Willd. var. mathiolaefolia Boiss.(Peygamber
çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Centaurea cariensis Boiss. subsp.maculiceps (O. Schwarz) Wagenitz.(Peygamber
çiçeği)
- Centaurea cadmea Boiss.(Peygamber çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Centaurea pichleri Boiss. (Peygamber çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Centaurea reuteriana Boiss. (Peygamber çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Centaurea thirkei Schultz. (Peygamber çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Cirsium sintenisii Freyn (Deve dikeni)
-
Centaurea inexpectata Wagenitz.(Peygamber çiçeği, Gelin düğmesi)
-
Centaurea reuterana Boiss. subsp. phrygia Bornm.
- Cicerbita
variabilis (Bornm.) Bornm.
-
Heliochrysum compactum Boiss.(Ölmez çiçeği)
-
Hieracium lasiocheatum (Bornm. et Zahn) Sell et West
-
Inula anatolica B ss.(Anduz otu)
-
Lactuca intricata Boiss.
-
Scorzonera cariensis Boiss.
-
Scorzonara eriophora DC.
-
Scorzonera violacea Chamberlain
-
Senecio castagneanus DC.(Kanarya otu)
- Tragopogon
latifolium Boiss.(Teke sakalı)
CRASSULACEAE(Damkoruğugiller)
-
Rosuloria chrysantha (Boiss.) tahk.
-
Sedum lydium Boiss. (Damkoruğu)
-
Alyssum auranticum Boiss.(Kevke)
-
Alyssum cephalotes Boiss. .(Kevke)
-
Alyssum cilicicum Boiss. et Bal. .(Kevke)
-
Alyssum huber - Morathis Dubley.(Kevke)
-
Alyssum praecox Boiss. .(Kevke)
-
Draba bruniifolia stev. subsp. heterocoma (Fenzl) Coode et Cullen
var. nana (Stapf.) Schultz.
-
Erysimum Kotschyanum Gay.
-
Erysimum pallidum Boiss. et Bal.
-
Isatis pinnatiloba Boiss.
-
Thlaspi papillosum Boiss.
DIPSACACEAE(Fesçitaragiller)
-
Ptereocephalus pinardi Boiss.
-
Scabiosa reuteriana Boiss.(Uyuz otu)
EUPHORBIAACEAE(Sütleğengiller)
-
Euphorbia anacampseros Boiss. var. Anacampseros(Sütleğen)
GRAMINEAE(Buğdaygiller)
-
Festuca punctoria sibth. et Sm.
-
Nephelochoa orientalis Boiss.
GUTTIFERAE(Binbirdelikotugiller)
-
Hypericum aviculariifolium Jaub et Spach subsp. depilatum (Freyn et
Bornm.) Robson var. depilatum(Binbirdelikotu)
-
Hypericum aviculariifolium Jaub et Spach subsp. depilatum (Freyn et
Bornm.) Robson var. bourgaei (Boiss.) Robson(Binbirdelikotu)
-
Hypericum aviculariifolium Jaub et Spach subsp. uniflorum (Freyn et
Heldr.) Robson (Binbirdelikotu)
-
Hypericum adenotrichum Spach. (Binbirdelikotu)
-
Hypericum aviculariifolium Jaub et Spach subsp. depilatum (Freyn et
Bornm.) Robson var. leprosum (Boiss.) Robson. (Binbirdelikotu)
ILIECEBRACEAE
-
Paronychia chionaea Boiss.
IRIDACEAE(Süsengiller)
-
Crocus baytopiorum mathew.(Safran)
-
Crocus elwesii Maw. (Safran)
-
Crocus flavus Waston subsp. dissectus T. Baytop-Mathew. (Safran)
-
Crocus fleischeri J. Gay. (Safran)
- Iris
schachtii Markgraf.(Süsen)
LABIATAE(Ballıbabagiller)
-
Ballota nigra L. subsp. anatolica P.H. Davis(Ballıbaba)
-
Lamium microphyllum Boiss.
-
Marrubium astracanicum Jaca subsp. macrodon (Bornm.) Davis.
-
Marrubium globosum Montb. et such.
-
Marrubium lutescens Boiss.
- Nepeta cadmea
Boiss.(Pisik otu)
-
Origanum hypericifolium Schwarz et Daru.(Mercanköşk, Merzengüş)
-
Origanum sipyleum L. .(Mercanköşk, Merzengüş)
-
Phlomis angustissima Hub.- Mor.(Çalba)
-
Phlomis nissolii L. (Çalba)
-
Phlomis x rechingerii Hub.- Mor. (Çalba)
-
Salvia cadmica Boiss.(Adaçayı)
-
Sideritis condensata Boiss. et Heldr.
-
Stachys tmolea Boiss.
-
Thymus longicaulis C. Presl subsp. chaubardii (Boiss. et Heldr.)
jalas var. antalyanus (Klokov) Jalas(Kekik)
LILIACAEA(Zambakgiller)
-
Muscari bourgaei Baker(Arapotu)
-
Allium montanum Sibth et Sm.
-
Tuliba bthynica Grisb.(Lale)
LINACEAE(Ketengiller)
-
Linum hirsutum L. subsp. anatolicum (Boiss.) Hayets var.
Anatolicum(Keten)
-
Linum tmoleum Boiss.(Keten)
PAPAVERACEAE(Gelincikgiller)
-
Papaver spicatum Boiss. et Bal. var. spicatum
-
Papaver spicatum Boiss. et Bal.
-
Papaver virchowii Aschers et Sint.
PAPILIONACEAE(Baklagiller)
-
Astragalus baibutensis Bunge
-
Astragalus cadmicus Boiss.
- Astragalus
cariensis Boiss.
- Astragalus
condensatus Ledeb.
-
Astragalus hirsutus Vahl.
-
Astragalus lydius Boiss.
-
Astragalus melanocephalus Boiss.
-
Astragalus nitens Boiss. et Boiss.
-
Astragalus pelliger Fenzl.
-
Astragalus pinetorum Boiss.
-
Astragalus prusianus Boiss.
- Astragalus
paecilanthus Boiss. et Heldr.
-
Astragalus geobotrys Boiss. et Bal.
-
Astragalus tmoleus Boiss. var. bounachanthus (Boiss.) Chamber
- Colutea
melanocaly Boiss. et Heldr. davisiana
-
Trifolium caudatum Boiss.
- Trifolium
pannonicum Jacq. subsp. elongatum (Willd.) Zoh.
- Trigonella
sirjaevii Hub.- Mor.
- Onobryochis
armena Boiss. et Huet
PLUMBAGINACEAE(Dişotugiller)
- Acantholimon
acerosum (Willd.) Boiss. var brachystachyum Boiss.(Karadikeni)
PRIMULACEAE(Çuhaçiçeğigiller)
-
Cyclamen mirabile Hildebr.
-
Cyclamen trochopternthum O. Schwarz
RANUNCULACEAE(Düğünçiçeğigiller)
-
Consolida stenocarpa (Davis et Hossain) Davis(Morçiçek)
-
Ranunculus demissus DC. var. major Boiss.(Düğünçiçeği)
-
Ranunculus reuterianus Boiss. (Düğünçiçeği)
ROSACEAE(Gülgiller)
-
Amelanchier parviflora Boiss. var parviflora
RUBIACEAE(Kökboyasıgiller)
-
Asperula phygia ( Boinm.) Ehrend(Yapışkanotu )
-
Crucianella disticha Boiss.
-
Galium aratioides Boiss.(Yoğurtotu)
-
Galium caudatium Boiss. (Yoğurtotu)
-
Galium domosum Boiss. (Yoğurtotu)
-
Galium penduliflurum Boiss. (Yoğurtotu)
-
Asperula nitida Sm. subsp. hirtella (Boiss.) Ehred. (Yapışkanotu )
-
Asperula stricta Boiss. subsp. monticola Ehrend(Yapışkanotu )
RUTACEAE(Turunçgiller)
-
Haplophyllum myrtifollium Boiss.
-
SANTALACEAE
-Thesium
tauricolum Boiss. et Hausskn.
SCROPHULARIACEAE(Sıracaotugiller)
-
Digitalis carrensis Boiss.(Yüksükotu)
-
Linaria corifolia Desf.(Nevruzotu)
- Linaria
genistifolia (L.) Mill. var. cenfertiflora(Nevruzotu)
-
Pedicularis cadmea Boiss.
-
Scrophularia depauperata Boiss.(Sıracaotu)
- Scrophlularia heldreichii Boiss. (Sıracaotu)
-
Verbascum brachysepalum (Fisch. et Trautv. ) O. Kuntze
(Sığırkuyruğu)
-
Verbascum cheiranthifolium Boissvar. asperalum (Boiss.) Mub.
(Sığırkuyruğu)
-
Verbascum chrysorhacos Boiss. (Sığırkuyruğu)
-
Verbascum napifolium Boiss. (Sığırkuyruğu)
-
Verbascum pinardii Boiss. (Sığırkuyruğu)
-
Verbascum parviflorum Lam. (Sığırkuyruğu)
- Verbascum
pycnostachyum Boiss. et Heldr. (Sığırkuyruğu)
- Verbascum
splendidum Boiss. (Sığırkuyruğu)
- Verbascum
cuneifolia Don. (Sığırkuyruğu)
- Verbascum
thymoides P.H. Davis subsp. pseudocinerea M.A. Fischer(Sığırkuyruğu)
UMBELLIFERAE(Maydanozgiller)
-
Bepleurum heldreichii Boiss. et Bal.
-
Ferulago aucheri Boiss.
-
Ferulago macrosciadia Boiss. et Bal.
-
Laserpitium petrophilum Boiss. et Heldr.
-
Peucedanum chryseum (Boiss. et Heldr.) Camberl.
-
Tordylium pestalozze Boiss.
Denizli’de; Honaz Dağı, Akdağ, Sandras Dağı, Babadağ ve Bozdağ
endemik bitkiler bakımından zengin alanlardır.
Yukarıda belirtilen endemik bitkilerden özellikle, bölgemizde lokal
olarak bulunan Cyclamen trochopternthum O. Schwarz (Sıklamen,domuzturgu,topalak
ve Yersomunu gibi isimleri vardır ).Bu tür, Primulaceae(=Çuhaçiçeğigiller
familyasında yer alan bir türdür.) Çukurköy bölgesinde yayılış
göstermektedir. Eğer koruma altına alınmazsa bilinçsiz toplama ve
pikniğe gelen kişiler tarafından tahrip edilmesi sonucu ortadan
kalkacaktır.
Sonuç olarak; otlatma tarla açma, yangın, erozyon, ağaçlandırma
çalışmaları, halk tarafından bilinçsizce yumrulu ve soğansı
bitkilerin toplanması, yurt dışına kaçırılması gibi nedenlerle
endemik bitkiler ortadan kalkmaktadır. Bu türlerin korunması için
çeşitli önlemler alınmalıdır. Özellikle, bölgede özel koruma
alanları oluşturulmalı ve endemik bitkiler “kendi özel
habitatlarında” korunmalıdır.
|
